Categories: Artikels, GewasproduksiePublished On: 4th April 2023

Vyf stappe om hoë-opbrengs sojabone te produseer

By 5 min read

_DSC8362

Deur PR Janse van Rensburg – Pioneer Landboukundige

As gewasse rugbyspelers was, was mielies die sleutelspelers en sojabone die reserwes. Mielies kry gewoonlik al die krediet, terwyl sojabone eenkant toe geskuif word.

Moenie dit doen nie – doen moeite met die sojabone! Soos mielies, kan sojabone uitstekende opbrengste lewer wanneer dit behoorlik bestuur word, alhoewel die weer steeds ‘n groot rol speel.

’n Droë Februarie kan van die ekstra inset- en strategievoordele wegneem. As daar goeie omgewingsomstandighede heers wat vir die sojas in die kritiese tyd voordelig kan wees, is dit die moeite werd om geld daarop te spandeer.

Hier is vyf stappe om te neem vir hoë sojaboon-opbrengste:

  1. Plantdiepte vir sojabone

Die aanbevole plantdiepte vir sojabone is 4cm diep, om meer eenvormige opkoms en goeie stande te verseker en so hoër opbrengste te produseer (Lawson et al., 2009). Die saadbed moet ferm, egalig en ewe diep wees, sodat die saad ewe diep regdeur geplant kan word. Saad moet gelykertyd op een dag opkom. Bly weg van klipperige grond. Die stropertafel moet baie laag kan stroop. Te vlak plant neig tot swakker opkoms en swak enting as gevolg van baie hoë grondtemperature by die grondoppervlakte en die grond droog ook te vinnig uit.

Figuur 1: Oesverliese as gevolg van verkeerde plantdiepte. Proefresultaat van Delmas 2018/19 seisoen. Die Safex prys van 2019 is gebruik.

Dit is belangrik dat sojabone in nat grond geplant moet word. Sojabone kan nie agter vog aangeplant word nie. Vir ‘n sojaboon om te ontkiem het die pit 50% water nodig van die pitgewigmassa. Saad wat twee jaar oud is moet glad nie geplant word nie. Kiemings kan tot 80% afneem met oorgedraagde ou saad.

  • Kultivarseleksie

Wanneer daar na variëteitskeuse gekyk word, is plantgesondheid die belangrikste. Veral na die weerstand teen aalwurms, SDS (skielike doodsindroom), witskimmel ens. Kyk ook na volseisoenprodukte vir jou area. Deur tot laat in die seisoen te blom, lei dit tot meer peule en potensiële hoër opbrengste.

Kultivarkeuses vir optimale opbrengs is belangrik, en daarom moet nuwe genetika kultivars gekies word. Sojaboonvariëteite word in verskillende volwassenheidsgroepe verdeel. Genoeg data is oor die jare  ingesamel om boere in te lig watter volwassenheidsgroep in watter streek werk. Dit word voorgestel deur ‘n Suid-Afrikaanse sojaboonproduksiekaart. Die proewe van die LNR word ook in drie omgewingstreke verdeel, naamlik koud, matig en warm. Al die volwassenheidsgroepe word jaarliks oor die drie streke geplant in die LNR-proewe en daar kan aanbevelings gesien word watter groeilengtes werk waar en hoe die genetika in opbrengs oor die jare verbeter.

  • Enting: behandel saad met Bradyrhizobium japonica

Behandel saad met lewendige stikstofbindende knoppiesbakterieë. In-voor of op-saad toediening tydens plant is doeltreffend. Verminder die risiko om in-voor en op die saad toe te dien, weens oorlewing van entstof.

Figuur 2: Duidelike rye wat stikstoftekorte wys weens blokkasie van pypies tydens plant. Geen Rizobium is toegedien nie. Meer as 2 ton oesverlies. Sojabone was nog nie vantevore op hierdie land geplant nie.

 

Dit is ook belangrik om elke jaar saad te behandel met stikstofbindende knoppiesbakterieë. Alhoewel daar wel oorgedraagde Rhizobium in die grond kan wees.

Figuur 3: Oesverliese kan duidelik gesien word by twee verskillende lokaliteite weens onvoldoende stikstofbinding, gedurende die 2021-22 seisoen.
  • Plantdatum: Vroeg plant
Figuur 4: Oesverliese kan duidelik gesien word oor die planttyd van Pioneer langgroeier genetika en die effek op opbrengs. Links is die matige gebied en regs is die koel gebied.
Figuur 5: Oesverliese kan duidelik gesien word oor die planttyd van Pioneer Kort groeier genetika en die effek op opbrengs. Links is die matige gebied en regs is die koel gebied.
  • Onkruidbestuur

Moenie in vuil lande plant nie. Alle onkruid moet ten minste voor plant doodgewerk word. Tot 200 kg/ha kan verloor word aan opbrengs as onkruide toegelaat word om 1 cm groot te word tussen sojabone, het Dr Christy Prague van Michigan gevind.

Die gebruik van vooropkomsonkruiddoders is ook ‘n sleutel tot sukses. Dit is ongelooflik hoe goed ‘n vooropkomsbespuiting kan werk om onkruid te bestuur. Dit is die beste oplossing vir die bestuur van weerstandbiedende onkruide. ’n Vooropkomsbespuiting hou onkruid terug totdat daar opgevolg word met ’n na-opkoms onkruiddoder.

Die vernietiging van onkruid in die saadbank is ook noodsaaklik. Daarom is dit belangrik om onkruid te beheer voor blomstadiuim, want sommige onkruide se sade is reeds lewensvatbaar nege dae ná blom. Die verwydering van onkkruide uit ‘n land voor oes verhoed dat onkruidsade in toekomstige jare problematies word.

Uitdagings

Intensiewe sojaboonbestuur het nadele. Praktyke wat toegepas word om opbrengste te verhoog, soos die gebruik van planthormone, skep baie vegetatiewe groei wat kan lei tot omval.

Dit kan ook gebeur dat die sytakke te swaar raak met peule en veroorsaak dat dit nie weer regop  getrek kan word ná ‘n storm of tydens afdroging nie. Sojaboongenetika wat korter raam plante is, en internodes nader aan mekaar het, se risiko vir plat val is minder. Sommige praktyke, soos vroeg plant, kan ‘n groot voordeel wees sonder ekstra insette. Ons sukkel almal deesdae om geld te maak met saaiery, een manier om die resultaat te verbeter is om sojabone te laat groei.

Vir meer inligting gaan na www.pioneer.com/za of stuur ‘n e-pos na info.rsa@pioneer.com

0

Deel hierdie artikel.

5 Comments

  1. Pretorius Robert 11th January 2024 at 11:04 - Reply

    Stuur alle inligting aangaande soja verbouwing asseblief

  2. Samuel 10th January 2024 at 19:13 - Reply

    Meer inligting oor soya

  3. Hannes Briers 7th January 2024 at 11:26 - Reply

    Very instructive

Leave A Comment

0