AgriSA verwelkom die publikasie van die Nasionale Energiereguleerder van Suid-Afrika (NERSA) se Konsep Markondersoekverslag oor vaste koste en Eskom se Kleinhandeltariefplan (RTP). Die bevindings bevestig die kommer wat AgriSA deurgaans geopper het, naamlik dat onlangse tariefhervormings ‘n oneweredige en onbillike impak op die landbousektor het.

Die ondersoek kom tot die gevolgtrekking dat hoewel die skuif na meer koste-reflektiewe tariewe in beginsel gepas is, implementering onbedoelde gevolge vir sektore soos landbou gehad het. Dit erken spesifiek dat besproeiingsintensiewe boerderye beperkte vermoë het om hul elektrisiteitsvraag te verskuif en dat veranderinge aan die Tyd-van-Gebruik (TOU) tariefstruktuur produksiekoste aansienlik verhoog het.

Die bevindings bevestig die bewyse wat AgriSA en sy lede, Canegrowers South Africa en Graan SA, tydens die ondersoek voorgelê het. Die data wys dat ‘n tipiese 250 kVA-besproeiingsboerdery se jaarlikse elektrisiteitskoste binne ‘n enkele seisoen van ongeveer R408 000 tot R539 000 toegeneem het – ‘n styging van 32%. Hierdie skerp kostetoename het daartoe gelei dat elektrisiteit ná arbeid die grootste insetkoste vir baie besproeiingsboerderye geword het.

“Die ondersoek bevestig wat boere al maande lank ervaar,” het Jolanda Andrag, Hoof Bedryfsbeampte van AgriSA, gesê.

AgriSA verwelkom die ondersoek se aanbevelings om:

•kliëntklas-impakassesserings versterk voordat tariefveranderings geïmplementeer word;
•voer gedetailleerde kliëntrekeningsimulasies uit;
•hersien Tyd-van-Gebruik-tariewe vir sektore met beperkte operasionele buigsaamheid, soos landbou;
• herbeoordeel kapasiteitsfooi-ontwerp om kliëntbenuttingsprofiele beter te weerspieël;

•stel bekostigbaarheidsmaatreëls en oorgangsmaatreëls in; en
•verbeter deursigtigheid en betrokkenheid van belanghebbendes deur die tariefhervormingsproses.

“Hierdie aanbevelings bied ‘n belangrike grondslag vir die ontwikkeling van ‘n regverdiger elektrisiteitsprysraamwerk wat beide die volhoubaarheid van die elektrisiteitstelsel en die mededingendheid van Suid-Afrikaanse landbou ondersteun,” het Andrag gesê.

AgriSA wil sy dank uitspreek teenoor Eskom en Nersa vir die gees van samewerking en deursigtige skakeling by hierdie belangrike saak.

AgriSA sal die konsepverslag bestudeer, ten volle aan die openbare konsultasieproses deelneem en voortgaan om met NERSA en Eskom te skakel om te verseker dat die finale verslag in praktiese hervormings vertaal word wat voedselproduksie, landelike ekonomieë en Suid-Afrika se langtermyn landbou-mededingendheid beskerm.