Suid-Afrika se koringbedryf staar ’n strukturele ekonomiese krisis in die gesig wat nou produsente se voortbestaan, toekomstige aanplantingsbesluite en die land se langtermyn-voedselsekerheid bedreig, het Graan SA gewaarsku ná ’n reeks streeksvergaderings wat regoor die Wes-Kaapse wintergraanproduksiegebiede gehou is.

Die vergaderings, wat in die Swartland, Overberg en Suid-Kaap aangebied is, het koringprodusente, Graan SA-leierskap en ander bedryfsrolspelers byeengebring om die realiteite waarmee die sektor te kampe het, te bespreek. Oor alle streke heen was die boodskap konsekwent en dringend: koringproduksie is onder die huidige mark- en beleidsomstandighede nie meer ekonomies volhoubaar nie, en ingryping vanuit die breër waardeketting is krities.

Hierdie betrokkenheid volg op Graan SA se voortgesette openbare waarskuwings oor die koringkrisis, insluitend kommer oor vertraagde tariefresponsiwiteit, die tydsberekening van invoere, stygende produksiekoste en toenemende blootstelling aan gesubsidieerde internasionale mededinging. Terugvoer van produsente het bevestig dat hierdie druk nie meer teoreties is nie – dit beïnvloed direk aanplantingsbesluite, kapitaalbeleggings en bereidwilligheid van produsente om in koringproduksie te bly.

“Wat ons duidelik en herhaaldelik gehoor het, is dat produsente nie meer praat oor nog ’n moeilike seisoen deurstaan nie,” sê Tobias Doyer, uitvoerende hoof van Graan SA. “
Hulle bevraagteken of koring onder die huidige stelsel steeds ’n plek in hul gewasrotasie het.”

’n Strukturele knyptang, nie ’n tydelike afswaai nie
Besprekings tydens die streeksvergaderings het Graan SA se standpunt versterk dat die koringkrisis nie slegs aan lae internasionale pryse toegeskryf kan word nie. Produsente het ’n volgehoue prys-koste-knyptang beskryf wat oor verskeie seisoene vererger het, gedryf deur strukturele mislukkings binne beleid, handel en die waardeketting.

Sleutelkwessies wat konsekwent oor streke heen uitgelig is, sluit in:

• Langdurige wêreldwye prysdruk aan die onderpunt van die internasionale koringpryssiklus
• Stygende produksiekoste, veral energie, kunsmis, logistiek en meganisasie
• Voortgesette invloei van gesubsidieerde koringinvoere wat direk met plaaslike produksie meeding
• Vertraagde en onvoldoende implementering van die veranderlike invoertarief, wat die beskermende doel daarvan ondermyn
• Invoervolumes wat in September en Oktober ‘n hoogtepunt bereik, net voor die Wes-Kaap se strooptyd
• Swak prysoordrag in die waardeketting, wat produsente dwing om wisselvalligheid te absorbeer terwyl verbruikerspryse relatief beskerm bly
• Die waarde (basiswaarde) van Suid-Afrikaans geproduseerde koring in sekere gebiede wat deur plaaslike differensiale en ongebalanseerde mededingende markkragte ondermyn word
• Plaaslik geproduseerde hoëgehalte koring wat onregverdig geprys word teenoor ingevoerde koring

Produsente het beklemtoon dat terwyl plaashek-koringpryse vinnig afwaarts aanpas, dieselfde aanpasbaarheid nie elders in die waardeketting waargeneem word nie. Ekonomiese ontleding wat tydens die vergaderings aangebied is, het getoon dat koring ’n relatief klein deel tot die finale broodprys bydra, maar dat produsente ’n oneweredige deel van die afwaartse risiko dra.

“Dit is nie ’n funksionerende vryemark-aanpassing nie,” sê Doyer. “Dit is ’n struktureel verwronge stelsel waar produsente verliese dra terwyl kostedruk elders in die ketting nie teen dieselfde tempo aanpas nie.”

Invoertydsberekening en tariefresponsiwiteit onder die vergrootglas
’n Kernkwessie wat tydens die vergaderings na vore gekom het, was die tydsberekening van koringinvoere, veral gedurende die maande net voor die plaaslike oes. Dit lei tot ’n plaaslike ooraanbod. Produsente het gewaarsku dat invoervolumes wat gedurende September en Oktober die mark binnekom, direkte afwaartse druk op plaaslike pryse plaas op die kwesbaarste punt in die produksiesiklus.

Hoewel Suid-Afrika’n veranderlike koringinvoertarief het wat bedoel is om ’n vlak van beskerming teen lae internasionale pryse te bied, het produsente diepe frustrasie uitgespreek dat administratiewe vertragings en stadige implementering die meganisme oneffektief maak wanneer dit die nodigste is.

“Die probleem is nie die bestaan van beleidsinstrumente nie, maar hul onvermoë om betyds te reageer,” sê Doyer. “’n Beskermingsmeganisme wat te laat aktiveer, bied geen beskerming nie.”

Mededinging teen subsidies – sonder ondersteuning
Produsente het ook kommer uitgespreek oor Suid-Afrika se posisie in die wêreldwye koringmark, waar plaaslike produsente meeding teen invoere uit lande wat hul koringsektore aktief ondersteun deur subsidies, versekeringsmeganismes en direkte kosteverligting.

In teenstelling hiermee ontvang Suid-Afrikaanse koringprodusente geen direkte produksie-ondersteuning nie en is hoofsaaklik afhanklik van markgebaseerde meganismes wat tans nie voldoende op strukturele druk reageer nie.

Hierdie wanbalans, het produsente gewaarsku, versnel die uittrede van andersins lewensvatbare boere uit koringproduksie, verhoog Suid-Afrika se langtermyn afhanklikheid van invoere en stel die land bloot aan wêreldwye aanbodskokke.

Ongebalanseerde mededinging in die fisiese mark – JSE-areadifferensiaal
Produsente het ook ernstige kommer uitgespreek oor die funksionering van die plaaslike fisiese koringmark, veral die wisselwerking tussen die SAFEX-verwysingsprys op die JSE en die huidige liggingsdifferensiaal.

Volgens produsente weerspieël die kombinasie van die verwysingsprys en liggingsdifferensiaal nie meer die realiteite van die fisiese mark nie en skep dit ’n struktureel onmededingende omgewing op plaasvlak.

Graan SA het gesê dat die organisasie aktief betrokke is by gesprekke oor die alternatiewe differensiaalmeganismes wat tans oorweeg word, en sal voortgaan om prosesse te ondersteun wat daarop gemik is om mededingende wanbalanse in die mark aan te spreek.

Ministeriële betrokkenheid bevestig dringendheid – nou moet aksie volg
Die strukturele risiko’s wat deur produsente tydens die streeksvergaderings geopper is, is ook op regeringsvlak erken. In ’n onlangse openbare podsendingsgesprek tussen Graan SA en die Minister van Landbou is die uitdagings waarmee Suid-Afrika se koringprodusente gekonfronteer word – insluitend wêreldwye subsidie-wanbalanse, stygende insetkoste en beleidsresponsiwiteit – openlik bespreek.

Tydens die gesprek het die Minister erken dat Suid-Afrikaanse koringprodusente in ’n ongelyke wêreldwye omgewing meeding, sonder die direkte ondersteuningsmeganismes wat in baie groot uitvoerlande beskikbaar is, en dat volgehoue druk op plaaslike produksie ’n risiko vir toekomstige voedselsekerheid inhou.

Graan SA het hierdie betrokkenheid en die openheid van die gesprek verwelkom, maar beklemtoon dat erkenning nou in tydige en doeltreffende ingryping moet oorgaan.

“Konstruktiewe betrokkenheid is ’n belangrike eerste stap,” sê Doyer. “Maar produsente kan nie op gesprek alleen oorleef nie. Die beleidsinstrumente bestaan – wat nou saak maak, is hoe vinnig en effektief dit toegepas word.”

Die organisasie het gesê die streeksvergaderings het bevestig dat vertragings in implementering, eerder as ’n gebrek aan begrip, tans die grootste bedreiging vir produsente se lewensvatbaarheid is.

Insetverskaffers moet die aanpassing deel
Benewens beleids- en handelskwessies het produsente sterk kommer uitgespreek oor insetkostegedrag.

Ten spyte van dalende wêreldwye kommoditeitspryse, periodes van wisselkoersversterking en stabiliserende energie-aanwysers, het produsente beperkte afwaartse beweging in insetpryse gerapporteer – veral vir kunsmis, landbouchemikalieë, energie en meganisasieverwante koste.
Produsente het gewaarsku dat terwyl daar van hulle verwag word om dalende uitsetpryse onmiddellik te absorbeer, insetkoste verhoog en onbuigsaam bly, wat die winsgewendheidsknyptang op plaasvlak verder verdiep.

“Produsente se oorlewing kan nie daarvan afhang dat boere alleen elke strukturele aanpassing absorbeer nie,” sê Doyer. “As koringprodusente wêreldwyd mededingend moet wees, moet die hele stelsel op veranderende omstandighede reageer. Insetverskaffers, soos alle dele van die waardeketting, het ’n verantwoordelikheid om by te dra tot die herstel van volhoubaarheid.”

Graan SA het ’n beroep gedoen op groter deursigtigheid, responsiwiteit en billikheid in insetprysbepaling, en gewaarsku dat sonder gedeelde aanpassing oor die waardeketting heen, voortgesette koringproduksie toenemend onlewensvatbaar sal word.

Wat moet verander om produsente se lewensvatbaarheid te beskerm
Gegrond op produsente-insette, ekonomiese ontleding en voortgesette betrokkenheid met beleidmakers, doen Graan SA ’n beroep op dringende, gekoördineerde ingryping om onomkeerbare skade aan die koringsektor te voorkom:

• ’n Volledig responsiewe, geoutomatiseerde invoertariefstelsel wat in intyds funksioneer en marktoestande weerspieël, gebaseer op ’n relevante basisverwysingsprys
• Duidelike ingryping oor die tydsberekening van koringinvoere, veral gedurende plaaslike stroopvensters
• Gerigte kosteverligtingsmaatreëls, insluitend energie- en logistieke doeltreffendheidsingrypings
• Groter deursigtigheid en aanspreeklikheid in waardeketting-prysdinamika
• Beleidssekerheid om belegging in koringproduksie, navorsing en kultivarontwikkeling te beskerm
• Implementering van die alternatiewe liggingsdifferensiaal op die JSE-koringkontrak, soos tans reeds in die sojaboonmark toegepas

Produsente het gewaarsku dat sodra koringkapasiteit verlore gaan, produktiewe grond, vaardighede en infrastruktuur nie maklik herstel kan word nie.

Produsente se oorlewing is ’n nasionale belang
Koringprodusente het beklemtoon dat die gevolge van versuim om op te tree veel verder strek as individuele plase. Verminderde plaaslike produksie verhoog invoerafhanklikheid, ondermyn landelike ekonomieë en stel verbruikers bloot aan groter wêreldwye prys- en aanbodwisselvalligheid.

“Dit gaan nie daaroor om ondoeltreffendheid te beskerm of markkragte te weerstaan nie,” sê Doyer. “Dit gaan daaroor om strukturele mislukkings reg te stel wat lewensvatbare produsente uit produksie dwing. As koringprodusente verdwyn, erf Suid-Afrika ’n langtermyn voedselsekerheidsrisiko wat nie oornag opgelos kan word nie.”

Graan SA het bevestig dat die organisasie sy betrokkenheid met regering, reguleerders, meulenaars, insetverskaffers en ander waardeketting-vennote in die komende maande sal verskerp, terwyl openbare voorspraak verhoog sal word om te verseker dat die koringkrisis aangespreek word as ’n strukturele ekonomiese risiko, en nie as ’n tydelike ongerief nie.