Waar die dinge gebeur in die Wes-Kaapse Departement van Landbou – daar sal jy vir dr Ilse Trautmann vind. Ilse is die Adjunk-Direkteur Generaal: Landbounavorsing en Regulatoriese Dienste by die Departement. Sy is die oorhoofse bestuurder van die programme Navorsing en Tegnologie Ontwikkelingsdienste, Veeartsenykundige Dienste en Landbou-Ekonomiese Dienste.

Sy vertel sy het grootgeword in die Paarl en was in Laerskool Drakenstein en later Laerskool La Rochelle en Hoërskool La Rochelle, waar sy in 1978 gematrikuleer het.

“My ouers leef nog albei op die rype ouderdom van 95. Hulle is reeds 70 jaar gelukkig getroud en is tans in ‘n aftree-oord in die Strand. Hulle is jonk van gees en Pa ry nog rond met sy motor en die twee is versot op koffie drink by al wat ‘n koffiewinkel is!”

Ilse is die jongste van twee dogters. “My ouer suster is ‘n gekwalifiseerde huishoudkundige wat na ‘n paar jaar as Huishoudkunde-onderwyseres in Oos-Londen na Pretoria verhuis het as senior huishoudkundige by die destydse Suiwelraad. Sy en haar familie is dolgelukkig in Gauteng!”

Albei haar ouers was plaaskinders en landbou is diep in haar bestaan gewortel. “My moeder het besonderse groen vingers en haar familie is almal tuinliefhebbers en ek het haar liefde vir tuin en grond en groei geërf!”

Akademiese- en werksloopbaan

Sy het na matriek ‘n BSc-graad met vakke Plantkunde, Dierkunde (of Soölogie soos hulle dit genoem het), Chemie, Fisika en Wiskunde gaan doen. “Nodeloos om te noem dat vir my wat nie ‘skeinat’ op skool gehad het, was Chemie en Fisika grieks maar ek het skouer aan die wiel gesit en my graad cum laude verwerf.”

Plantkunde was haar groot liefde en sy het haar nagraadse studies in plantkunde en spesifiek in Plantfisiologie voortgesit – eers ‘n Honneursgraad cum laude, gevolg deur ‘n MSc cum laude, en in 1990 haar PhD in Plantfisiologie..”Ek was toe pas 29 en klaar gestudeer en reg vir die wye werkswêreld!”

Na ‘n kort post-doktoraal by Stellenbosch Universiteit, word sy in 1991 gewerf vir ‘n pos as senior tafeldruifnavorser by LNR Nietvoorbij. “My liefde vir navorsingsbestuur lei my na ‘n bevordering as Assistent-Direkteur: Siektebestuur in 1998.”

In 2003 word sy aangestel as Adjunk-Direkteur: Navorsing by die Wes-Kaapse Departement van Landbou op Stellenbosch.

Hierna word sy bevorder na Direkteur: Navorsing en Tegnologie-Ontwikkelingsdienste in 2007 en tot Hoofdirekteur in dieselfde program in 2012.

In 2021 word sy in haar huidige pos aangestel.

Kroon van haar loopbaan

“In hierdie pos bestuur ek ‘n omvattende portefeulje van 473 personeellede, ‘n begroting van nagenoeg R295-miljoen, verskeie navorsings- en diagnostiese laboratoriums (waaronder die Provinsiale Veterinêre Laboratorium), sewe navorsingsplase en verskeie navorsingskuddes. Dit sluit natuurlik die unieke Oudtshoorn-navorsingsplaas met sy volstruisnavorsingsprogram in – die enigste van sy soort in die wêreld.”

Gedurende haar loopbaan het sy op verskeie komitees en rade gedien en doen dit steeds, soos die Winetech Raad waarop sy tot November 2022 gedien het. Dit sluit ook die Hortgro Science Advisory Council en die Hortforum in.

“Ek was ook die eerste vroulike president van die SA Wingerd- en Wynkunde Vereniging (SAWWV), het in 2014 die toekenning as ere-lid gekry en is onlangs vereer as die eerste vroulike ere-president van die SAWWV. Ek is ook tans lid van die Advieskomitee van die Stellenbosch Universiteit se Skool vir Klimaatstudies.”

Sy is sedert 1988 ‘n lid van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en was ook op die raad die afgelope drie jaar. “My moedertaal is vir my baie belangrik!”

Kommunikasie

Kommunikasie is vir haar van uiterse belang en sy is reeds etlike jare die voorsitter van die Agriprobe Publikasiekomitee. Agriprobe is haar departement se gewilde kwartaallikse publikasie en is die mondstuk van die bedrywighede van die departement, sy dienste en sy voetspoor in landbou en landbougemeenskappe.

“Ek is ontsettend lief vir radio en doen gereeld opnames vir die departement se radioprogram op RSG Landbou. En elke dag is ek deel van landbou – om te bou en die sektor te groei en die kosmandjie propvol voedsame en veilige voedsel te hou.”

Sy meen die grootste uitdaging vir vroue in landbou is om hulle kinders en die jeug te vertel van landbou en die wonderlike loopbane wat daarin opgesluit is. “En om vir jong kinders te vertel waar hulle kos vandaan kom, ‘n liefde vir die boer te kweek en kos met respek te behandel.

“En natuurlik om kinders te leer dat kos nie gemors word nie! En op die platteland vir beide die jeug en ouer persone geleenthede in landbou te bewerkstellig wat hulle ekonomies meer selfstandig sal maak.”

Vroue maak ‘n verskil

Ilse meen landbou is ‘n sektor met “ope arms”. “Landbou verwelkom elke mens wat deel wil wees – of jy wil plant of oes of mense leer of ‘n loopbaan wil ontwikkel. Daar is plek vir man en muis tot vrou en huis! “

Sy glo vroue het van nature die vaardigheid van mense saambind, geleenthede soek en gemeenskappe bou. “Ek wil graag enige vrou wat nog nie by landbou betrokke is nie uitnooi om aan die landboudeur te kom klop en binne te kom. Dit is die wonderlikste sektor om in te werk en te woeker – en jy kap jou eie landboupad van geluk uit. Suid-Afrika het vroue in landbou nodig! En as jy kreatief is en skeppend kan dink het ons jou nog meer nodig – nuwe idees, nuwe produkte, nuwe werksgeleenthede!”

Water is ‘wit goud’

Sy meen die grootste uitdaging in landbou in die algemeen en veral in die Wes-Kaap is klimaatsverandering. “Klimaatsverandering is en gaan ons grootste uitdaging wees en boere en elke persoon in die Wes-Kaap sal klimaatslim moet werk, woon en boer! Water is ons grootste en nodigste hulpbron en ons sal baie slim en spaarsamig moet werk met hierdie ‘wit goud’.”

Sy sal weer landbou kies

“Ek is besonders trots om te noem dat ek nooit op universiteit ‘n hereksamen gehad het, nooit ‘n mondeling moes doen en NOOIT ‘n klas gebank het nie!  Jong Ilse was maar so pligsgetrou en het geweet sy het een kans om ‘n sukses te maak!”

Haar belangstellings is wyd. “Ek is versot op reis en was op verskeie vakansie- en amptelike reise oorsee. Voor COVID was ek 19 jaar lank elke jaar op die strande van die Griekse eiland Paros vir drie weke om my batterye te laai!” vertel sy.

“Ek is lief vir kook en teater en kuns, tuinmaak en groentetuin versorg en speel twee maal per maand my geliefde gholf!

“Ek tree in September 2025 af na ‘n wonderlike loopbaan in landbou – ek sal dit vir niks verruil nie en as ek weer moes kies was landbou my eerste en laaste keuse,” sê sy.

Sy sal graag nog op verskillende maniere betrokke wil bly by landbou. “Ek wil ook graag sien hoe landbou in Suid-Afrika en in die Wes-Kaap gedy en groei en die nuwe geslag landbouers ontwikkel word.”

Kontak dr Ilse Trautmann by Ilse.Trautmann@westerncape.gov.za