“Die grootste voordeel wat boere wat tegnologie, en spesifiek hommeltuie, gebruik bo boere het wat nog nie tegnologie inspan nie, is nie noodwendig die hommeltuig self nie,” sê Ken Treloar, ’n wêreldwye kenner op die gebied waar plantwetenskap, plaasbestuur en tegnologie oorvleuel.

“Dit gaan oor die vermoë om meer van die plaas te sien, dit vroeër raak te sien en besluite te neem op grond van inligting wat andersins moeilik, duur of tydrowend sou wees om in te samel.

“ ’n Boer wat in ’n land, boord of wingerd staan, het ’n diepgaande begrip van wat op grondvlak gebeur, maar dié uitsig is natuurlik beperk tot die onmiddellike omgewing.”

Ken verduidelik dat ’n hommeltuig ’n verdere vlak van sigbaarheid byvoeg, omdat dit die boer, bestuurder, landboukundige of tegniese spesialis in staat stel om patrone oor ’n hele blok, plaas of infrastruktuurgebied raak te sien, eerder as om slegs op individuele waarnemings staat te maak.

“Die tegnologie vervang egter nie die rondry en stap deur die land nie,” voeg Ken by. “In baie gevalle help die hommeltuig die boer om te besluit waar om eerste te gaan kyk, of met ’n oorsig op ’n hoë vlak van die gebied het hy ’n behoefte om ’n spesifieke area te inspekteer. Dit kan ’n vinnige oorsig wees om bekommernisse breedweg te bevestig, of ’n gedetailleerde kartering van die gebied vir latere ontleding.”

Karteringshommeltuie wat met RGB-, multispektrale of termiese sensors toegerus is, kan ruimtelike variasie identifiseer wat nie altyd van die pad af of op grondvlak sigbaar is nie.

Afhangend van die gewas, seisoen, sensor en sagteware kan dit ongelyke groei, ontbrekende plante, variasie in die blaredak, moontlike waterstremming, dreineringspatrone, besproeiingsprobleme, die omvang van stormskade en areas wat nadere inspeksie vereis, insluit.

“ ’n Hommeltuig verskaf die bogrondse seine en patrone, terwyl veldinspeksies, grondinligting, besproeiingsrekords, agronomiese kennis en monsterneming help om die oorsaak daarvan te bepaal.”

Die voordeel is dat dit die soektog vernou en beperkte tyd, arbeid en spesialis-aandag fokus op die plekke waar hierdie hulpbronne waarskynlik die meeste waarde kan toevoeg.

Spuithommeltuie bied ’n ander soort voordeel. Dit stel boere en operateurs in staat om produkte toe te dien in gebiede waar konvensionele grondmasjinerie stadig, onprakties of nie doeltreffend kan funksioneer nie.

Dit kan steil terrein, nat lande, sensitiewe gronde, hoë gewasse, boorde en gebiede insluit waar trekkerbeweging gewasskade of grondverdigting kan veroorsaak.

“ ’n Spuithommeltuig kan ook die behoefte verminder vir werkers om fisiek veeleisende handtoedienings uit te voer en direkte blootstelling aan landboumiddels beperk. Hierdie voordeel hang egter steeds af van behoorlike beplanning en korrekte werking,” sê hy.

“Produkregistrasie, etiketinstruksies, spuitbedekking, druppelgrootte, weerstoestande, wegdrywingsbestuur, vlieghoogte en operateursbevoegdheid bly noodsaaklik. Swak spuitwerk word nie goeie spuitwerk bloot omdat ’n hommeltuig die taak uitvoer nie.”

Boere wat hommeltuie doeltreffend integreer, kan egter voordeel trek uit:

• Vinniger inspeksies
  • Herhaalbare data-insameling
  • Verbeterde plaasrekordhouding
  • Meer gefokusde gewasverkenning
  • Veiliger toegang tot moeilike gebiede
  • Meer presiese toediening van insette
  • Vroeër identifisering van ongewone patrone
  • Beter kommunikasie tussen plaasspanne en adviseurs

Benewens gewasmonitering en bespuiting het dieselfde tegnologie ook waarde in ander toepassings.

Hommeltuig-gegenereerde ortomosaïeke bied ’n huidige, hoëresolusie-oorsig van plase, paaie, damme, dakke, geboue en ontwikkelingspersele.

“Driedimensionele modelle ondersteun beplanning vir nuwe landbou-infrastruktuur, grondwerke, dreinering, paaie, bergingsareas en ander grootskaalse projekte,” sê Ken.

Waar meer komplekse terrein, plantegroei of strukturele besonderhede betrokke is, voeg ligbespeuring en afstandsmeting (LiDAR) akkurate hoogte- en driedimensionele puntwolk-inligting by.

Voor die installering van ’n sonkrag-fotovoltaïese (PV-)stelsel help hommeltuie met dakmetings, dakgeometrie, die identifisering van moontlike hindernisse, toegangsbeplanning en die skep van ’n visuele rekord van die terrein.

Hierdie inligting ondersteun die ingenieurs- en terreinverifikasieproses, hoewel dit nie ’n behoorlike strukturele beoordeling of gedetailleerde tegniese inspeksie vervang nie.

“Wanneer ’n sonkrag-fotovoltaïese stelsel eers in werking is, help termiese hommeltuig-inspeksies om ongewone temperatuurpatrone oor modules en dele van die installasie te identifiseer,” verduidelik Ken. “Hierdie patrone lei gekwalifiseerde tegnici na areas wat verdere ondersoek vereis.

“Bevuiling, voëlmis, nesmateriaal, beskadigde bedrading, skaduwerking, foutiewe verbindings en moduledefekte kan almal die werkverrigting en lewensduur van ’n sonkragstelsel beïnvloed.

“ ’n Termiese inspeksie verskaf egter nie die finale elektriese diagnose nie; dit maak die ondersoek vinniger en verseker dat pogings meer doelgerig en doeltreffend aangewend word.”

Hommeltuie speel ook ’n rol in plaasbeveiliging. Volgens Ken kan dit proaktiewe patrollies van grensdrade, paaie, reservoirs, pompstasies, toerustingareas en afgeleë infrastruktuur ondersteun. In reaksie op ’n voorval kan ’n hommeltuig ’n lugoorsig bied ná ’n alarm, insident of aangemelde voorval – voordat personeel die gebied betree.

“ ’n Hommeltuig vervang nie wagte, toegangsbeheer, kameras, kommunikasiestelsels of goeie veiligheidsprosedures nie. Dit brei hul sigbaarheid en reikwydte uit.

“Boere wat hierdie tegnologie gebruik, het die vermoë om variasie vroeër te identifiseer, inspeksies doeltreffender uit te voer en met groter akkuraatheid op te tree. Die boer wat vroeër weet, kan vroeër optree. Dít is die werklike voordeel.”

Waarom boere tegnologie op hul plase moet gebruik

“Boere behoort nuttige tegnologieë te aanvaar omdat moderne landbou toenemend ’n stryd om winsmarges, tydsberekening, doeltreffendheid, risikovermindering en veerkragtigheid is.

“Insetpryse plaas steeds druk op boerderybesighede, terwyl weerstoestande, waterbeskikbaarheid, energievoorsiening, arbeidsbehoeftes en markverwagtinge verdere kompleksiteit skep,” sê Ken.

Hy voeg by dat water, kunsmis, landboumiddels, brandstof, elektrisiteit, die gebruik van masjinerie, arbeid en tyd alles noukeurig bestuur moet word. Tegnologie gee boere bykomende hulpmiddels om te verstaan waar hierdie hulpbronne doeltreffend aangewend word en waar prestasie te kort skiet.

“Dit beteken nie dat elke boer elke nuwe toestel moet aankoop of op elke digitale platform moet inteken nie. Tegnologie ter wille van tegnologie kan ’n duur afleiding word.

“’n Hommeltuig wat nie ’n werklike landbou- of sakebehoefte aanspreek nie, is bloot nog ’n koste,” beklemtoon Ken.

Hy sê die beginpunt moet altyd die probleem, behoefte of gewenste uitkoms wees. ’n Boer moet eers bepaal wat verstaan, verbeter, geïnspekteer of toegepas moet word.

“Dit is belangrik omdat boere nie tegnologie moet aanvaar uit vrees dat hulle agtergelaat gaan word nie. Hulle behoort dit te aanvaar omdat dit beter besluitneming ondersteun, ’n bestaande proses verbeter, risiko verminder of meetbare operasionele waarde skep.”

Hy voeg by dat moderne hommeltuigstelsels nuttig is omdat dit verskeie tegnologieë saambring.

• Onbemande lugvoertuie (UAV’s) dra die sensor- of toedieningstoerusting.
• Posisioneringstelsels teken aan waar data ingesamel of waar ’n produk toegedien is.
• Sagteware beplan die vlug en verwerk die resultate.
• Wolkplatforms maak dit moontlik om inligting te stoor, te vergelyk en te deel.
• Kunsmatige intelligensie help met die tel van plante, die identifisering van voorwerpe, die keuse van verteenwoordigende monsternemingsgebiede en die uitwys van ongewone patrone, en meer.

“Die waarde lê nie in een van hierdie tegnologieë op sy eie nie, maar hoe die hele proses ’n werklike besluit op die plaas ondersteun. Byvoorbeeld,” sê Ken, “ ’n hommeltuigopname identifiseer ’n gebied waar gewasprestasie swakker is. Dié gebied word dan geïnspekteer, monsters word geneem en die resultate word vergelyk met besproeiingsuitlegte, grondinligting, gewasgeskiedenis en opbrengsrekords.

“Wanneer die waarskynlike oorsaak geïdentifiseer is, word ’n ingryping beplan. ’n Latere opname bepaal of die optrede wel ’n verbetering tot gevolg gehad het.”

Hommeltuie help boere om belangrike besluite vinnig en doeltreffend te neem

Honderde besluite beïnvloed ’n boer se jaarlikse resultaat. Sommige besluite lyk op die oog af klein, maar kan duur raak wanneer dit oor honderde hektaar herhaal word of toegelaat word om weke of maande lank voort te duur.

“Boere en bestuurders moet voortdurend besluit watter gebiede gemonitor moet word, waar monsters geneem moet word, watter besproeiingslyne of spilpunte geïnspekteer moet word, waar insette toegedien moet word, watter plante of gebiede van ’n land aandag benodig en of ’n vorige ingryping werklik gewerk het.

“Hulle moet ook besluite neem oor nuwe ontwikkelings, dreinering, toegangspaaie, waterberging, geboue, elektriese infrastruktuur, energiestelsels, konstruksie en beveiliging,” sê Ken.

Hy beklemtoon dat die voordeel nie die vervaardiging van groot hoeveelhede data is nie. “Dit gaan oor die verbetering van die gehalte van die besluite wat uit daardie data geneem word. Pull quote: Die voordeel lê dus daarin om nog ’n bekwame hulpmiddel beskikbaar te hê wanneer omstandighede dit die beste opsie maak, nie omdat ’n hommeltuig die allesomvattende, nuutste oplossing is nie.”

Ken noem ook dat hommeltuigrekords kommunikasie verbeter. ’n Huidige ortomosaïek, geannoteerde kaart, termiese beeld of driedimensionele model kan met ’n landboukundige, ingenieur, kontrakteur, versekeraar, elektrisiën, plaaseienaar of bestuurder gedeel word. Almal kan na dieselfde visuele inligting verwys, eerder as om slegs op mondelinge beskrywings staat te maak.

Dit voeg waarde toe tydens:

• Versekeringsbeoordelings
  • Stormskade-inspeksies
  • Konstruksiemonitering
  • Besproeiingsondersoeke
  • Instandhouding van infrastruktuur
  • Sonkragprojekontwikkeling
  • Beveiligingsbeplanning en hersiening van voorvalle
  • Besprekings oor gewasprestasie en opbrengste

Ken beklemtoon dat PV-installasies toenemend belangrike plaasbates word namate landbou-ondernemings streef na meer voorspelbare elektrisiteitskoste en verbeterde energieveerkragtigheid.

“Soos die waarde en omvang van hierdie stelsels toeneem, neem die belangrikheid daarvan om dit behoorlik te inspekteer en in stand te hou ook toe.”

Die finansiële voordeel van tegnologie moet steeds gemeet word

Boere behoort die koste van ’n hommeltuigopname, spuitdiens of inspeksie te vergelyk met die waarde van die besluit wat dit ondersteun.

Opbrengs op belegging (ROI) is nie altyd ’n dramatiese toename in opbrengs nie, maar kan ook die volgende insluit:

• Minder tyd wat aan gewasverkenning bestee word
  • Minder onnodige gebruik van insette
  • Vroeë identifisering van gewasstremming
  • Vermindering in masjineriebeweging
  • Verbeterde toesig oor konstruksiewerk
  • Vinniger infrastruktuur-inspeksies
  • Voorkoming van groter verliese of mislukkings
  • Beter bewysmateriaal vir tegniese en versekeringsbesprekings
  • Meer akkurate plant-inventarisse vir boord- en wingerdgewasse

Hoe boere hul huiwerigheid oor die gebruik van hommeltuie kan oorkom

“Eerstens, moenie begin deur ’n hommeltuig aan te skaf nie. Begin met een relevante plaasvraag.

“Boere wat huiwerig is om tegnologie te aanvaar, is dikwels nie gekant teen verbetering nie. Hulle is versigtig om geld te bestee aan ’n stelsel wat ingewikkeld is om te gebruik, swak ondersteun word of nie ’n praktiese opbrengs kan lewer nie,” sê Ken.

“Dié is redelike bekommernisse, veral wanneer tegnologieë bemark word met ingewikkelde terminologie, indrukwekkende demonstrasies en beloftes wat moeilik is om te hou.”

Volgens Ken is die veiligste beginpunt ’n klein, duidelik omskrewe projek.

“ ’n Boer kan byvoorbeeld een land, een boordblok, een dak, een dam, een konstruksieterrein of een herhalende veiligheidskwessie kies.

“Die projek moet ’n spesifieke uitkoms hê, soos die kartering van stormskade, die identifisering van ontbrekende bome, die inspeksie van variasie in besproeiing, die behandeling van ’n moeilike gebied, die beoordeling van ’n dak voor die installering van sonpanele, of die nagaan van die werkverrigting van ’n bestaande sonkragstelsel.”

’n Gekwalifiseerde diensverskaffer (’n landbou-hommeltuigvlieënier) kan dan die werk uitvoer sonder dat die boer toerusting hoef aan te koop of self ’n vlieënier hoef te word, beveel Ken aan.

Voordat die hommeltuig opstyg, behoort die boer en diensverskaffer ooreen te kom oor wat gelewer sal word en watter besluit deur die uitset ondersteun moet word.

“ ’n Kaart sonder interpretasie, veldverifikasie of ’n aksieplan kan vinnig net nog ’n vergete lêer op ’n rekenaar word,” sê hy.

Boere behoort voornemende hommeltuigdiensverskaffers te vra om die volgende aan hulle te verduidelik:

• Die spesifieke probleem wat die diens sal aanspreek
  • Die inligting of afleweringsprodukte wat ná die vlug verskaf sal word
  • Die akkuraatheid en beperkings van die inligting wat verkry word
  • Die persoon wat verantwoordelik is vir die verwerking en interpretasie van die data
  • Die aksies wat die boer of plaasbestuurspan gebaseer op die resultate kan neem
  • Die manier waarop sukses en opbrengs op belegging gemeet sal word
  • Die versoenbaarheid van die uitset met bestaande plaasstelsels en toerusting
  • Die diensverskaffer se bedryfstoestemmings, vlieënierkwalifikasies, versekering en ervaring
  • Die bykomende vereistes wat van toepassing is op bespuiting, opmeting of gespesialiseerde inspeksies

“Boere hoef nie almal hommeltuigvlieëniers te word nie. Hulle maak reeds gebruik van landboukundiges, gewasadviseurs, landmeters, elektrisiëns, ingenieurs, veiligheidsdiensverskaffers en ander spesialiste,” sê Ken.

Hy beveel aan dat hommeltuigwerk op dieselfde manier benader kan word. ’n Bekwame diensverskaffer kan die lugvaartuig, vlieënier, sensors, verwerkingsvermoë, voldoening aan regulasies en tegniese ondersteuning voorsien.

“Die boer bly verantwoordelik daarvoor om die landboukundige of kommersiële behoefte te definieer en die finale bestuursbesluit te neem.”

Waar gereelde gebruik die ontwikkeling van interne vermoëns begin regverdig, kan uitgesoekte werknemers formele opleiding ontvang. Die boer kan dan besluit of dit finansieel en operasioneel sin maak om ’n deel van die proses in die onderneming te integreer.

Boere behoort ook onderskeid te tref tussen om te leer om ’n hommeltuig te vlieg en om te leer hoe om hommeltuiginligting te gebruik. Dit is nie dieselfde vaardigheid nie, beklemtoon Ken.

“ ’n Opgeleide vlieënier verstaan dalk lugvaart, vlugbeplanning en die bedryf van ’n lugvaartuig, maar beskik oor beperkte kennis van gewasproduksie. ’n Ervare boer of landboukundige verstaan dalk die gewas uitstekend, maar benodig hulp met sensordata en karteringsuitsette.

“Die beste resultate kom gewoonlik deur hierdie kundigheidsgebiede te kombineer.”

Boere kan meer leer deur:

• Landbouverenigings
  • Praktiese demonstrasiedae
  • Studie- en produsentegroepe
  • Betroubare hommeltuigdiensverskaffers
  • Goedgekeurde lugvaartopleidingsorganisasies
  • Landboukundiges en spesialisgewasadviseurs
  • Landboupublikasies en gevallestudies
  • Universiteite, kolleges en tegniese instellings
  • Bedryfskonferensies, velddae en webinare
  • Loodsprojekte wat die boer se eie lande of infrastruktuur gebruik

Ken sê die nuttigste leerervaring vind plaas wanneer die boer na sy eie data kyk en dit met iets wat op die grond sigbaar is, verbind.

“ ’n Algemene aanbieding kan verduidelik waartoe tegnologie in staat is, maar ’n goed ontwerpte loodsprojek wys of dit binne ’n spesifieke boerderybedryf werklik werk.”

Boere behoort ook seker te maak dat die diensverskaffer binne Suid-Afrika se lugvaart- en landbouvereistes funksioneer. Besigheids-, landbou- en kommersiële hommeltuigbedrywighede moet nie as informele ontspanningsvlugte beskou word nie.

Spuitbedrywighede bring verdere vereistes mee omdat dit sowel voldoening aan lugvaartregulasies as die gereguleerde toediening van landboumiddels behels.

“Die boer hoef nie persoonlik elke wetlike en tegniese detail te verstaan nie, maar behoort te verifieer dat die diensverskaffer behoorlik gekwalifiseer, goedgekeur, verseker en gemagtig is om die werk wat aangebied word, uit te voer.”

’n Praktiese proses vir die gebruik van tegnologi is om klein te begin, die resultate in die veld te verifieer, die waarde daarvan te meet en slegs uit te brei waar die tegnologie hom bewys het.

“Boere moet nie onder druk voel om die hele boerderybedryf op een slag te digitaliseer nie. Hulle hoef nie elke beskikbare tegnologie te gebruik nie.

Hulle moet oop bly vir tegnolgie wat hulle help om uitdagings vroeër raak te sien, veiliger te werk, vermorsing te verminder en beter besluite te neem,” sê Ken.

Ken Treloar werk tans aan sy tweede boek, wat spesifiek fokus op die gebruik van hommeltuie vir makadamia-boordbestuur. Enigiemand wat meer inligting wil hê oor die onderwerpe wat in hierdie artikel bespreek word, of wat navraag wil doen oor vooruitkopieë van die nuwe boek, kan Ken kontak by agtech@kentreloar.com