Categories: Artikels, Vee en WildPublished On: 7th May 2024

Winsgewende skaapboerdery deel 28: Afronding op groenweiding

By 5 min read

stephen-tafra-pG6c6eIeZDs-unsplash

Weens die hoë insetkoste, veral as gevolg van ՚n hoë mielieprys en stygende oliekoekpryse, asook vleispryse wat nie tred hou met kostestygings nie, vind boere dit al hoe moeiliker om speenlammers winsgewend in voerkrale af te rond.

Die afronding van diere op groenweiding is ՚n alternatiewe produksiestelsel, maar dikwels is dit onmoontlik om diere op weiding alleen betyds vir die mark af te rond sonder ՚n geskikte aanvulling. Groeiprestasie van speenlammers op groenweiding is dikwels teleurstellend (42 tot 180 g/lam/dag) en kan hoofsaaklik toegeskryf word aan die lae energieen spoorelementinname weens die hoë voginhoud van die groenweiding.

Die probleem word vererger deurdat 70 tot 90% van die plantproteïen in groenweiding in die grootpens van die lammers afgebreek word. Dit gee egter aanleiding tot ՚n tekort aan goeie gehalte natuurlike proteïen (deurvloeiproteïen) wat spiergroeitempo vertraag. Indien hierdie voedingstoftekort nie aangevul word nie, lei dit tot ՚n stadiger groeitempo en ՚n laer voeromset by speenlammers, asook probleme om hierdie diere markklaar te kry omdat hulle nie die regte vetheidsgraad bereik nie.

Byvoeding op groenweiding word egter gekompliseer deurdat die meeste beskikbare aanvullings weidinginname onderdruk (plaasvervangende voeding), daarom word die nuutste beskikbare tegnologie en kennis gebruik om nuwe geslag aanvullings van hoogstaande gehalte saam te stel om tekorte in groenweidings so doeltreffend moontlik aan te vul met die doel om ՚n hoë groeitempo by speenlammers te verseker en terselfdertyd die inname van die groenweiding te stimuleer.

Voordele van afronding van lammers op groenweiding:

  • Massatoename op groenweiding is goedkoper as in die voerkraal omdat weiding ՚n goedkoper ruvoer as hooi of kuilvoer is.
  • Dit is heelwat goedkoper as voerkraalafronding omdat minder kragvoeraanvulling (sowat 500 teenoor 1 500 g) benodig word.
  • Volgens Ensminger en Perry (1997) is daar geen goedkoper manier om weiding te oes as om dit direk met diere te bewei nie.
  • Dit vereis minder insette ten opsigte van bestuur en arbeid as voerkraalafronding. Bestaande kampe en geriewe kan gebruik word en voerkraalgeriwe is dus onnodig.
  • Die hantering van mis word uitgeskakel en daar is ook geen besoedelingsprobleem nie.
  • Die vleiswaarde van die lam kan verhoog word deur sy graad na A1 of A2 te verbeter.

Vereistes vir winsgewende afronding van lammers op groenweiding:

  • ՚n Digte stand volop aktiefgroeiende, smaaklike en groenblaarryke weiding van ՚n hoë gehalte moet te alle tye beskikbaar wees.
  • Hoe beter die gehalte van die weiding, hoe hoër is die groeitempo van die lammers.
  • Laat slegs die blare afvreet en skuif diere voordat hulle die stingels begin vreet.
  • ՚n Geskikte oorinplanting moet gebruik word omdat dit groei bevorder.
  • Lammers moet vir ongeveer sewe tot tien dae voordat hulle op die groenweiding geplaas word aan ՚n lamaanvulling gewoond gemaak en geleer word om dit te vreet wanneer volop smaaklike groenweiding beskikbaar is.
  • Vir die beste resultate moet die inname van die lamaanvulling op groenweiding voortdurend gemoniteer word om verseker dat die lammers daagliks die aanbevole hoeveelheid inneem om maksimum groeireaksie te verseker.
  • Diere moet teen heersende siektes, veral bloednier, geënt word en moet met ՚n doeltreffende middel gedoseer word.
  • Die ideaal is dat lammers ongeveer drie tot vier weke voor afronding geskeer word omdat dit voerinname stimuleer en voeromset verbeter. Lammers moet egter nie gedurende die koue tyd van die jaar geskeer word nie, omdat dit dan teenproduktief is en groei sal vertraag omdat die lam dan meer energie gebruik om sy liggaamstemperatuur in stand te hou en gevolglik minder energie vir groei beskikbaar het.

Riglyne om maksimum groei by speenlammers te verseker:

  • Die lamaanvulling moet daagliks in bakke teen ՚n beperkte peil (400 tot 800 g/lam/dag) met vreetspasie vir elke lam gevoer word.
  • Weidingshoogte is van kardinale belang om ՚n hoë groeitempo te verseker. Grasweiding moet toegelaat word om tot 15 cm en klawerweiding tot 8 cm uit te groei en nie korter as onderskeidelik 8 en 5 cm gevreet word nie.

Die ideale lam om ՚n hoë groeireaksie te verseker:

  • Is ՚n gesonde lam (՚n swak boepenslam presteer nie)
  • Is ‘n jong (drie tot ses maande) goed uitgegroeide lam met ՚n dun vetlaag en ՚n groot karkas (lewende massa van 28 tot 32 kg)
  • Moet oor ՚n hoë groeipotensiaal beskik. Kruislammers presteer beter as suiwerraslammers en kriptorgiede (kortskrotumlammers) word verkies omdat hulle stadiger en minder vet as ooi- en hamellammers aansit en tot ՚n 19% hoër GDT en tot 9% beter voeromsetting het, maar hulle moet voor geslagsrypheid (ouderdom vier tot ses maande) bemark word om te verhoed dat afgradering weens manlike eienskappe plaasvind.

Lammers moet in homogene troppe volgens massa, ras en geslag verdeel word. ՚n Laer drakrag (tien lammers/ha) en kleiner troppe 1 000 lammers) met ՚n vinnige verwisseling tussen weidingskampe gee ՚n heelwat beter resultaat as ՚n hoë drakrag (50 lammers/ha) en te groot troppe (250 lammers ) met stadige rotasie of aanhoudende beweiding. Elektriese heinings kan in die verband met groot vrug gebruik word. Voorsien voldoende skaduwee (0,5 tot 1m2/lam) gedurende warm weer (28 grade of meer) en skuiling gedurende koue nat winderige weer. Dit is nie ongewoon dat GDT gedurende gure weer met 30 tot 50% kan daal nie. Soos lammers markklaarheid bereik, moet hulle bemark word.

Samevatting

Die voer van ՚n lammengsel aan groeiende speenlammers verseker dat ՚n hoë groeitempo gehandhaaf word die wat gevolg het dat hulle vroeër en met ՚n swaarder gewig bemark kan word. Dit verleng dus die tydperk wat die weiding bewei kan word. Volgens Ensminger en Perry (1997) behoort die voer van ՚n geskikte aanvulling die weidingseioen met tot 57 dae te verleng. Vinniger afronding versnel ook kapitaalomset deurdat dat meer skape op dieselfde weiding afgerond kan word of dat meer weiding vir die res van die kudde beskikbaar, is wat tot verhoogte produksie en ՚n besparing op byvoeding lei.

Die voer van ՚n lammengsel saam met smaaklike en groen, blaarryke aangeplante weiding of enige natuurlike weiding (byvoorbeeld gras en/of karoobossieveld), asook die gebruik van ՚n geskikte oorinplanting is ՚n produksiestelsel wat boere kan gebruik om hulle lammers meer wins-gewend af te rond. Indien ՚n boer oorvloedige groenweiding beskikbaar het, kan hy ook speenlammers aankoop (mits hulle teen redelike pryse beskikbaar is) om hulle teen ՚n wins af te rond.

ProAgri is dankbaar dat ‘n legende in die landboubedryf, dr Jasper Coetzee, sy Handleiding vir Winsgewende Skaapboerdery aan die lesers van ProAgri beskikbaar gestel het. Indien jy meer inligting oor winsgewende skaapboerdery wil bekom, bestel jou Handleiding vir Winsgewende Skaapboerdery vandag nog deur ՚n e-pos te stuur na: mvs@meadowcape.co.za.

Deel hierdie artikel.

Leave A Comment