Categories: Artikels, Vee en WildPublished On: 20th December 2023

Winsgewende skaapboerdery deel 25: Kuddebestuursprogram

By 6 min read

Picture1

Met die nuwe jaar wat aangebreek het, deel ons graag riglyne vir ՚n kuddebestuursprogram. Hierdie praktyke moet nie in isolasie van mekaar beskou word nie, maar as ՚n eenheid, want gesamentlik vorm hierdie die grondslag van ՚n winsgewende skaapboerdery. Die bestuursprogram kan aangepas word om by elke boer se lamtyd te pas.

Dit is belangrik om aan die begin van elke nuwe jaar die vorige jaar se resultate in oënskou te neem. Indien teikendoelwitte nie bereik is nie, moet resultate noukeurig ontleed word om vas te stel waarom dit nie bereik is nie. Verskeie faktore soos klimaat en produkpryse het ՚n groot invloed op die winsgewendheid van die boerdery, maar is buite die beheer van die boer. Boere moet hoofsaaklik fokus op aspekte in die boerdery waaraan hulle wel iets kan doen. ՚n Paar aspekte waaroor die boer wel beheer het is teikendoel-witte, weidingsbestuurstelsels, algemene bestuurpraktyke, byvoedingsprogramme, seleksie en telingspraktyke en finansiële bestuur.

Om toepaslik te bly en winsgewend te boer, moet ons onsself gedurig evalueer en die nodige aanpassings maak om doeltreffend te boer. Dr Jasper Coetzee het gesê:

“Moenie net skape aanhou nie. Boer met skape! Wees doeltreffend of verlaat die bedryf.”

Hier volg basiese riglyne vir ՚n kuddebestuursprogram om jou skaapboerdery meer winsgewend te bedryf:

Januarie (Maand A): Voorbereiding vir paartyd (twee maande voor paring)

  • Spaar kampe vir paring.
  • Toets ramme vir vrugbaarheid, geslagsgeskiktheid en dekbehendigheid.
  • Klas ramme volgens teelprestasies en selekteer vervangingsooitjies.
  • Vervang jaarliks minstens 25% van jou teelramme.
  • Knip horings en hoewe van ramme.
  • Laat maak koggelramme van ramme met hoë geslagsdrang.
  • Verhoed kontak tussen teelooie en ramme, koggelramme en gespeende ramlammers vir twee maande voor paartyd.
  • Gee twee tandooie byvoeding.
  • Begin ramme prikkelvoeding gee.
  • Spuit ramme en ooie Multimin (2ml/ram) drie maande voor paring en ooie (1ml /ooi) vier tot ses weke voor paring asook Vitamien A & E.
  • Spuit ramme en ooie met Multivax P entstof. Ent teelooie vier tot ses weke voor paring teen ensoötiese aborsie.
  • Doseer ramme en ooie ses weke voor paring.

Februarie (Maand B):Voorbereiding vir paartyd (een maand voor paring)

  • Sit oefening en prikkelvoeding van ramme voort.
  • Waar nodig, mikskeer alle ooie (moenie korter as vier weke voor paring skeer, mikskeer, dip, ent of doseer nie) aangesien dit besetting verlaag.
  • Begin met prikkelvoeding van teelooie vanaf drie weke voor paring.
  • Doseer ramme koringkiemolie (sowat 25 ml per ram) twee keer per week vanaf minstens vier weke voor paring om hulle saadgehalte en vrugbaarheid te verbeter.
  • Sit minstens 3% aktiewe koggelramme vroegoggend tussen die ooie nege dae voor paartyd.

Maart (Maand C): Paartyd en vroeë dragtigheid (eerste maand van dragtigheid)

  • Haal koggelramme uit en sit 3% aktiewe vrugbare ramme by volwasse teelooie.
  • Paar tweetandooie afsonderlik met 4% ervare ramme.
  • Beperk paartropgrootte tot maksimum 200 tot 250 ooie.
  • Onnodige hantering van ooie gedurende paring veroorsaak resorpsie van embrio’s.
  • Paar vir maksimum vyf weke in die herfs en maksimum ses weke in die lente.
  • Ent ramme verkieslik na paartyd teen bloutong.

Mei (Maand D): Middragtigheid (tweede en derde maand van dragtigheid)

  • Doen dragtigheidsdiagnose (aftasting) ongeveer 42 dae nadat ramme uitgehaal is en skot alle droë ooie onmiddellik uit.
  • Hou dragtige tweelingooie afsonderlik.
  • Hou vol met goeie weiding of byvoedingsprogram om massa verliese te verhoed.

Seleksie- en telingspraktyke moet enersyds daarop konsentreer om die produksie en reproduksie in die huidige kudde, maar ook in die toekomstige kudde, te verhoog. (Foto: AFGRI Animal Feeds)

Julie (Maand E): Laatdragtigheid (vierde en vyfde maand van dragtigheid)

  • Behandel vir interne en eksterne parasiete waar nodig.
  • Verhoed domsiekte en melkkoors deur korrekte en voldoende byvoeding te gee.
  • Hou tweelingooie asook jongooie wat vir die eerste keer lam apart op beter weiding of verskaf byvoeding. Voer ՚n lek met voldoende deurvloeiproteïen, veral aan tweeling- en jongooie wat vir die eerste keer gaan lam om uier ontwikkeling te bevorder en gevolglik bies- en melkproduksie te stimuleer.
  • Plaas ooie 14 dae voor lam in lamkampe.
  • Doseer ooie met ‘n doeltreffende breëspektrummiddel.
  • Ent ooie teen bloednier en indien probleme met blou-uier ondervind word, ook teen blou-uieren pasteurella. Beheer eksterne parasiete.
  • Indien ooie nie kort wol het nie, mikskeer die ooie en skeer rondom die uier skoon.

Augustus (Maand F): Lamtyd en laktasie (eerste vier maande van laktasie)

  • Maak voorsiening vir skuiling in koue, nat en winderige weerstoestande.
  • Kies die mees geskikte lambestuurstelsel vir infrastruktuur en bestuursvermoë.
  • Verhoed dat ooie minder as 10% van hulle liggaamsmassa gedurende die eerste maande na lam verloor, want dit lei tot lae lampersentasies die daaropvolgende lamseisoen.
  • Voorsien dieselfde deurvloeiproteïen bevattende lekke, maar teen ՚n hoër peil, as gedurende laatdragtigheid aan lakterende ooie vir maksimum agt weke.
  • Hou voltyds toesig waar moontlik en merk tweeling lammers asook jongooie wat vir die eerste maal lam en moontlik mag sukkel.
  • Merk en identifiseer ooie asook lammers wat geboorte probleme ondervind het of met geboorte gehelp is, ooie wat min of geen melk het nie, asook ooie met swak moederseienskappe.
  • Beheer eksterne en interne parasiete en ent ooie na lamtyd teen bloutong.
  • Sny sterte, kastreer en merk lammers volgens ouderdom en geboortestatus met knippies in die ore (op ongeveer drie weke).
  • Doseer lammers vir ronde- en lintwurms na vier weke. Herhaal op grond van miseiertelling.
  • Ent lammers met multiklostridiale entstof op twee maande en gee ՚n skraagdosis na vier weke.

Desember (Maand G): Speentyd

  • Beperk speenskok deur ooie en lammers van twee speengroepe om te ruil. Moenie lammers speen wat minder as 25 kg weeg nie.
  • Sit skraal ooie op beter weiding met speen, sodat hulle hulle massaverlies betyds voor die volgende paarseisoen kan herwin.
  • Doseer speenlammers op grond van miseiertellings teen inwendige parasiete, met ՚n breespektrum-middel wat sowel ronde- as lintwurms beheer.
  • Ent lammers na speen op ses maande teen bloutong (drie entings A, B en C , elk minstens drie weke uit mekaar).
  • Ooilammers moet voortdurend groei tot en met paring. Voorkom dat jongooie ses maande voor paring massa verloor, want dit sal tot gevolg hê dat jongooie met paring stadiger op hitte kom en minder eierselle afskei wat ‘n laer lampersentasie tot gevolg het.
  • Verkoop lammers as stoorlammers of voer tot 45 kg en laat slag.
  • Klas ou ooie uit en bemark.
  • Sluit die jaar af op ՚n hoë noot met՚n groep gesonde, swaar lammers en bemark die swaarste lammers tussen Kersfees en Nuwejaar.

ProAgri is dankbaar dat ‘n legende in die landboubedryf, dr Jasper Coetzee, sy Handleiding vir Winsgewende Skaapboerdery aan die lesers van ProAgri beskikbaar gestel het.

Indien jy meer inligting oor winsgewende skaapboerdery wil bekom, bestel jou Handleiding vir Winsgewende Skaapboerdery vandag nog deur ՚n e-pos te stuur na: mvs@meadowcape.co.za.

 

Deel hierdie artikel.

Leave A Comment