Felix Reinders, Landbounavorsingsraad: Instituut vir Landbou-ingenieurswese

Moderne drupbesproeiing het vanaf ’n eenvoudige waterbronbestuurstelsel ontwikkel tot ’n ingewikkelde, kennisintensiewe bestuurstelsel wat die chemiese, fisiese en biologiese omgewing manipuleer waarin die plant lewe. Dit word algemeen aanvaar dat drupbesproeiing die doeltreffendste besproeiingsmetode is, maar dit kan ook ondoeltreffend wees as gevolg van swak watergehalte, swak bestuur en onderhoudsprobleme.

Die ernstigste probleem met drupbesproeiing is die verstopping van die druppers. Verskeie benaderings in die voorkoming daarvan sluit in filtrering, spoeling en chemiese behandeling van besproeiingswater. ’n Uiters suksesvollemetode om die druppers funksioneel te hou, is ultrasoniese klank.

Hierdie vernuwende tegnologie is ontwerp en gebou deur ’n Suid-Afrikaanse boer, mnr Leon Lingnau, en word vandag suksesvol deur verskeie boere in Suid-Afrika gebruik. Die tegnologie, bekend as Greendrum, gebruik slegs ultrasoniese klank in ’n waterbad om drupperlyne skoon te maak en te onderhou, en dit is omgewingsvriendelik.

Ultrasoniese klank vorm miljoene klein vakuumborrels op alle mikro-oppervlaktes van die pyp en het ’n inplofreaksie wat saam met die skokgolwe alle vuilgoed en aanpaksels binne sekondes van die druppers en pyp stroop. Die tegnologie is beskikbaar in ’n mobiele sowel as ’n vasstaande masjien, wat dit ’n aanpasbare oplossing maak wat kostedoeltreffend is.

Die Greendrum-drupperlynskoonmaakmasjien is tegnies geevalueer op verstopte drupperlyne in die laboratorium van die Landbounavorsingsraad se Instituut vir Landbou-ingenieurswese (LNR-ILI). Die internasionaal aanvaarbare meting wat gedoen word om die werkverrigting van ’n drupperstelsel te bepaal is die koëffisiënt van variasie (KV). Dit is´n statistiese parameter wat ’n aanduiding gee van die wisselvalligheid van vervaardiging tussen verskillende druppers in dieselfde reeks.

Met die evaluasie in die LNR-ILI, is gevind dat nuwe druppers se koëffisiënt van variasie (KVq) varieer van ’n uitstekende 2,1% tot ’n goeie 4,2% met ’n gemiddeld van 3,1%. Druppers met ’n KV groter as 5% is nie wenslik om te gebruik nie.

Vir die toets van die Greendrummasjien is drupperlyne van verskeie besproeiingsgebiede bekom:

• Pontdrif by die Limpoporivier;
• Pietersburg met boorgatwater;
• Mooketsi by die Koedoesrivier en
• Vredendal met Olifantsrivierwater.

Toetse is op die drupperpype soos verkry uit die veld uitgevoer om die KV van die werkverrigting van die pype vas te stel en daarna is dit deur die Greendrum-masjien “skoongemaak”. Die resultaat was dat ’n verandering van 73% in die koëffisient van variasie (KV) gemeet is. Die herwinde pype het ’n swak KV van 10,57% gelewer en na ultrasoniese klankbehandeling het dit ’n uitstekende KV van 2,85% gelewer. Die druppers kon op geen ander manier skoongemaak word nie, maar Greendrum se ultrasoniese manier was uitermatig doeltreffend in die herstel van die druppers.

Die rede vir die gebruik van die drupperlynskoonmaakmasjien is nie net vir die herwinning van vuil en verstopte druppers nie, maar om dit te gebruik as ’n voorkomingsaksie sodat die drupperlyne deurgaans so goed soos nuut gehou kan word. Die gedagte is om die drupperlyne gereeld vanaf die begin (nuwe druppers) skoon te maak en op die manier kan die boer sy drupbesproeiing in ’n goeie toestand hou vir baie jare van funksionele werkverrigting.

Die onderhoud van ’n drupbesproeiingstelsel is van kardinale belang vir doeltreffende werkverrigting. Dit is belangrik om die pype na elke siklus te inspekteer vir moontlike verstoppings (kolle wat droog is en plante wat onderpresteer). Lekplekke moet onmiddellik herstel word. ’n Goeie onderhoudsprogram is uiters belangrik en dit moet sorgvuldig gevolg word vir die suksesvolle langtermynwerking van enige drupbesproeiingstelsel.

Tesame daarmee is die Greendrum ultrasoniese klankmasjien ’n tegnologies gevorderde metode om drupperpype doeltreffend, ekonomies en omgewingsvriendelik skoon te maak en funksionele werkverrigting te verseker.

Vir meer inligting, kontak Leon Lingnau by 082-896-0393 of leon@greendrum.co.za.