Wanneer jy afdraai na Piet Strachan se plaas en jou voertuig se wiele tref die stof, verander jou pas. Hier tik die horlosie stadiger. Hierdie is nie net ’n boerdery nie, dit is ’n lewensverhaal wat oor byna vier dekades geskryf is.

Dié vriendelike gesig in die area is een van die manne wat Pandamatenga help omskep het van ’n wilde, verlate streek in Botswana na die land se grootste kommersiële graanproduksiegebied. Oom Piet, soos hy plaaslik bekendstaan, vertel sy storie met nederigheid, humor en ’n diep waardering vir hoe ver hulle gekom het.

Die begin van ’n boerdery-grensgebied

“Toe ons in vyf-en-tagtig hier begin het, was dit basies nog bos,” sê Oom Piet. “Ons het letterlik skuld oorgeneem by die bank net om die grond te kan kry. Jy het maar gevat wat daar is en jou beste probeer.”

Die vormingsjare was nie maklik nie. Die boere het hulself bevind op grond sonder enige infrastruktuur – heeltemal anders as wat dit vandag daar uitsien. Geen behoorlike paaie, min winkels, en net ’n enkele landlyn-telefoon waar die hele gemeenskap hul oproepe moes maak.

Maar juis hierdie uitdagings het die boere van Pandamatenga se karakter gevorm. “Ons het saamgespan,” sê hy. “Ons het mekaar gehelp om die grond te breek, die eerste lande te maak, en om ’n gemeenskap te bou.”

Oom Piet praat met trots oor wat Pandamatenga vandag is, maar sonder om sy eie rol te oordryf. Die storie is nie net die verhaal van een boer nie, maar van ’n hele geslag boere wat die wildernis aangepak het om Botswana se voedselsekerheid te verbeter.

Hy dink terug aan ander pioniers wat saam met hom die eerste lande oopgemaak het. Name soos Oom Lenny, Tannie Julie en die Cummings-broers. “Hulle was regte karakters,” lag hy. “Ons het hard gewerk, maar ons het ook saam gelag. Dit was ’n tyd van groot kameraadskap.”

’n Gesinsboerdery en ’n lewenslange liefde vir die grond

Vir Oom Piet was boerdery nog altyd meer as net ’n manier om ’n inkomste te verdien. Dit is ’n lewenswyse wat hulle elke dag moes kies. “As jy nie lief is vir boerdery nie, dan hou jy nie hier uit nie,” sê hy. “Jou gesin moet saamstaan, jou vrou moet kan aanpas, anders maak jy dit nie.”

Vandag strek sy boerdery oor sowat 1 600 ha en daar is 16 spilpunte wat draai om die grond van water te voorsien en gewasse groen te hou.

“Die nuwe tegnologie help baie,” meen hy. Soos die boerdery gegroei het, het die masjinerie en tegnieke ook saam met dit ontwikkel. Vandag werk Oom Piet met disse en rolmoere om sy grond korrek voor te berei. Op sekere dele van sy plaas eksperimenteer hy met skeurploeë (rippers) om kompakte grond oop te breek. “Veral naby die bosse, is die grond maar vaal,” sê hy. “As jy dit reg doen en nie te droog nie, maak dit ’n groot verskil.”

Agrico as ’n vennoot op die pad

Deel van sy sukses is te danke aan goeie vennootskappe, soos dié wat hy met Agrico gevorm het. “Ek koop al vir jare by Agrico, van pypwerk tot spilpunte en implemente,” sê hy. “Wat ek van hulle waardeer is dat hulle regtig verstaan wat hier in Pandamatenga aangaan. Hulle stuur tegnici uit, hulle gee raad, en help jou as jy vasbrand.”

Agrico se ondersteuning het veral belangrik geword toe produksie in die streek begin toeneem het. Die regte toerusting en onderdele, betyds afgelewer, het beteken dat plantvensters gehaal is. “Dit klink klein, maar elke uur se vertraging kan jou opbrengs kos. As ’n maatskappy jou help om dit te vermy, is dit goud werd,” sê hy.

Lesse vir die volgende geslag

Pandamatenga is dalk vandag meer modern en toegerus as 40 jaar gelede, maar die gees van die pioniers bly steeds lewendig. En onder die groot koeltebome op Oom Piet se plaas word daar nog elke dag ’n nuwe deel by die storie gevoeg.

Wanneer die gesprek draai na die toekoms, dink hy vir ’n oomblik na en sê: “As ek iets kon oordoen, sou ek meer grond gekoop het toe ek hier gekom het. Jy dink altyd jy het tyd, maar voor jy jou oë uitvee, is die geleenthede weg.”

Sy raad aan jong boere is eenvoudig maar kragtig: “Hou aan ploeg. Hou aan spuit. Hou aan werk. Jy bou nie ’n boerdery oornag nie, dit vat jare. Maar as jy volhard, kom die beloning.”