deur Carina Lues, Departement Landbou-ekonomie, UV

Dit is alombekend dat lusernhooi van kardinale belang is as ruvoer in die suiwelbedryf, maar dit speel ook ’n onmisbare rol in die vleisbees- en skaapbedrywe. Dit is egter belangrik om te weet hoe die verskillende grade lusernhooi, geklassifiseer volgens die Nuwe Lusernkwaliteitsindeks (NLKI) se waardes soos deur die Nasionale Luserntrust (NLT) bepaal, van mekaar verskil.

Anders as in die verlede, waar lusernhooi se gehalte volgens proteïeninhoud gegradeer is, word gradering nou meer gegrond op die verteerbaarheid, met ander woorde die beskikbaarheid van die voedingstowwe, van die hooi. Die proteïeninhoud van lusernhooi het geen waarde as dit nie beskikbaar is vir die dier nie. Die NLKI is gegrond op ’n veelvuldige regressive met suurbestande vesel, as en lignien, omrede dit die beste korreleer met produksie (gehalte). Die NLKI-waardes van die verskillende grade word in Tabel 1 aangedui.

Dit is ook algemene praktyk om lusernhooi se gehalte te bepaal volgens kleur en blaarinhoud. Alhoewel hierdie praktyke nie soseer verkeerd is nie, gee dit nie ’n akkurate weerspieëling van die werklike waarde wat die hooi aan die dier bied nie. Lusernhooigehalte kan dus gedefinieer word as ’n funksie van inname en verteerbaarheid wat saam die produksiepotensiaal bepaal.

Prima lusern, as die top graad, het ’n hoë inname aangesien dit smaaklik is vir diere en ook hoogs verteerbaar is. Die hoë verteerbaarheid kan egter veroorsaak dat prima lusern inderdaad “te goed” kan wees. Dit is belangrik dat herkouers ’n fyn balans handhaaf tussen die ruvoer- en kragvoerkomponente van hulle dieet. Ruvoer vorm die effektiewe veselkomponent van ’n rantsoen aangesien dit ’n gesonde rumenomgewing skep deur ’n ideale pH tussen 5,5 en 6,5 te handhaaf vir die optimale balans tussen amilolitiese (nie-veselkoolhidraatverterende) en sellulolitiese (veselverterende) bakterieë.

Veselvertering vind effektief plaas by ’n pH hoër as 6. ’n Groot bydraende faktor tot pH beheer is die vesel in die dieet wat herkou stimuleer en dus veroorsaak dat meer speeksel geproduseer word. Meer speeksel dien as ’n buffer deur pH-veranderinge te weerstaan.

Die vertering van uiters goeie gehalte lusern lewer ’n groot hoeveelheid vlugtige vetsure op, wat veroorsaak dat die pH in die rumen daal en dit, tesame met verlaagde speekselproduksie (as gevolg van minder effektiewe vesel) lewer ’n laer as optimale pH. Te hoë gehalte lusernhooi sal dus veroorsaak dat lusernhooi sy primêre rol as die funksionele eenheid van die dieet verloor.

Dit word dus aanbeveel dat prima lusern gemeng moet word met ’n swakker gehalte ruvoerbron wanneer dit in ’n dieet ingesluit word, om doeltreffende herkou te verseker en ’n gesonde rumenomgewing te handhaaf.

Graad 1 lusern, aan die ander kant, kan in ’n dieet ingesluit word sonder om ’n swakker gehalte ruvoer by te voeg. Let wel dat die bogenoemde inligting nie op ’n spesifieke spesie gebaseer is nie, maar wel merendeels gestaaf is deur navorsing wat op melkbeeste gedoen is.

Laastens is dit belangrik om te noem dat skape, melkbeeste en vleisbeeste nie almal presies dieselfde funksioneer nie – al is hulle almal herkouers. Omdat hulle produksiedoeleindes verskil, verskil hulle benutting van die voer wat hulle ontvang en daarom ook die diet wat hulle gevoer moet word. Die produksiepotensiaal van verskillende lusernhooigrade is beter bekend by melk- en vleisbeeste as by skape.

Daarom is dit belangrik om te bepaal wat die invloed van lusernhooi-gehalte op die verteerbaarheid van ’n volledige gemengde rantsoen is, asook wat die invloed daarvan sal wees op die produksiepotensiaal van skape.

’n MSc-studie word binnekort aan die Universiteit van die Vrystaat geloods om bogenoemde te ondersoek. Indien jy sou belangstel om verdere kennis op te doen oor die werking van die lusernhooigraderingstelsel asook die proses van benutting van lusernhooi deur vee, kontak gerus die Nasionale Luserntrust om ’n lusernhooigraderingskursus by te woon.

Vir meer inligting kontak die NLT by sunet@lusern.org.

NIRS-Eienaars	Dorp	Provinsie	Kontak– besonderhede
ABAC	Cradock	Oos-Kaap	048-881-5228
Afgri	Bethlehem	Vrystaat	011-063-2347
Afgri	Eloff	Mpumalanga	011-063-2347
Afgri	Klipheuwel	Wes-Kaap	011-063-2347
Afgri	Paterson	Oos-Kaap	011-063-2347
AGRISA COMMODITIES	Jan Kempdorp	Noord-Kaap	061-635-0438
Al Dahra	Hilton	KwaZulu-Natal	060-504-4174
Barnlab	Vereeniging	Gauteng	012-664 0532
Barnlab	Riviersonderend	Wes-Kaap	028-261-1519
Barnlab	Vryburg	Noord-Wes	053-927-5975
Bester Feed & Grain	Jan Kempdorp	Noord-Kaap	082-813-6878
AlphaAlfa	Bull Hill	Noord-Kaap	053-861-3697
AlphaAlfa	Kameelboom	Noord-Kaap	054-861-3697
AlphaAlfa	Kimberley	Noord-Kaap	054-861-3697
AlphaAlfa	Hoopstad	Noord-Wes	054-861-3697
Daniel Jacobus Fourie	Douglas	Noord-Kaap	082-712-1329
Department of Agriculture	Jan Kempdorp	Noord-Kaap	082-353-0069
Ensigh Shipping & Logistics	Durban	KwaZulu-Natal	082-808-0010
Free E Manufactory	Kimberley	Noord-Kaap	065-153-4815
GWK – Farm Foods Meat	Groblershoop	Noord-Kaap	083-610-0389
GWK	Rietrivier	Noord-Kaap	053-298-8200
GWK	Jan Kempdorp	Noord-Kaap	053-298-8200
GWK	Douglas	Noord-Kaap	053-298-8200
GWK	Barkly West	Noord-Kaap	053-298-8200
GWK	Hope Town	Noord-Kaap	053-298-8200
GWK	Modderrivier	Noord-Kaap	053-298-8200
Jomalic Boerdery	Jacobsdal	Vrystaat	053-492-0574
Lubern Voere	Hartswater	Noord-Kaap	053-474-1685
Marius Wiid	Hope Town	Noord-Kaap	082-807-9242
Namibia Dairies	Mariental	Namibië	264 (0)63 242 980
NLT	Oudtshoorn	Wes-Kaap	044-272-8991
NLT	Jan Kempdorp	Noord-Kaap	072-366-7716
Oranjerivier Voere	Prieska	Noord-Kaap	053-353-1979
OVK	Hope Town	Noord-Kaap	051-011-1593
Telwiedrè Voere	Edenburg	Vrystaat	058-852-2742
Premium Feeds	Middelburg	Oos-Kaap	071-472-0361
Universiteit van die Vrystaat	Bloemfontein	Vrystaat	083-590-8395
Veekos	Upington	Noord-Kaap	054 -331-1351