Categories: Artikels, GewasproduksiePublished On: 5th March 2024

Groentetuin vir beginners deel 9: Maak jou eie kompos-deklaag vir jou tuin

By 7 min read

compost-still-life-concept_23-2149068932

Die vorige hoofstuk het gehandel oor die maak en gebruik van kompos. Daar is ook ander maniere om die grond op ՚n organiese manier te beskerm en verryk sonder om chemiese middels wat sleg vir jou gesondheid en die omgewing is te gebruik.

Die gebruik van ՚n deklaag wat bo-op die grond tussen die plante gestrooi word is een van die beginsels van bewaringslandbou en kan met groot vrug ook in ՚n groentetuin gebruik word. Bewaringslandbou is ՚n volhoubare landboumetode wat gebruik word om met laer insetkoste die grondgesondheid te verbeter wat tot ՚n beter opbrengs kan lei.

Wat is ՚n deklaag?

՚n Deklaag is ՚n laag organiese of nie-organiese materiaal op die oppervlak van die bedding tussen die plante. Organiese materiaal werk die beste omdat dit met verloop van tyd vergaan en die grond verryk. Nie-organiese bedekking het voordele, maar ook nadele omdat dit duur is en selde bio-afbreekbaar is.

՚n Deklaag van houtskaafsels is ideaal vir jou groentetuin, mits die hout onbehandeld is. (Bron: Pixabay)

Watter voordele hou ՚n deklaag in?

  • ՚n Organiese deklaag hoef nie duur te wees nie, want jy kan enige natuurlike materiaal gebruik wat stadig afbreek.
  • Namate die deklaag afbreek, voed dit die mikrobes in die grond wat nodig is vir gesonde plantontwikkeling.
  • Dit verbeter ook die tekstuur van die grond sodat dit ՚n beter waterhouvermoë het en stadig dreineer.
  • Dit beskerm die bogrond sodat dit nie tydens ՚n swaar reënbui verspoel nie.
  • Die deklaag beperk die groei van onkruid wat met groenteplante om water en voedingstowwe meeding.
  • Gesonde grond lei tot gesonde plante wat meer weerstand teen droogte, maar ook teen peste en plae bied.

Harde neutedoppe is geskikte deklaag wat ook in tuinpaadjies gebruik kan word. (Bron: Pixabay)

Watter materiaal is geskik as ՚n deklaag?

Kompos is ՚n uitstekende deklaag, want dit breek stelselmatig af en verryk die grond, beskerm die voginhoud en verskaf voedingstowwe.

Houtagtige materiaal soos stukkies boombas of houtskaafsels is nuttig rondom meerjarige plante soos vrugtebome, bessies, rabarber en meerjarige kruie soos roosmaryn. Dit is ook geskik vir paadjies tussen beddings omdat dit stadig afbreek.

Dennenaalde is geskik omdat dit liggewig en maklik hanteerbaar is en in oorvloed beskikbaar is as jy ՚n denneboom in jou tuin of in ՚n park naby jou huis het. Indien die grond te alkalies is, kan dennenaalde die suurinhoud (pH) verlaag. Dit is veral geskik rondom plante soos bloubessies wat suurder grond verkies.

Karton sonder glansdrukwerk of plakband is ՚n uitstekende deklaag. Dit is beter as koerantpapier wat kan wegwaai. Plaas die karton op die bedding en sny openinge vir die plante om deur te groei. Die karton hou die grond koel en behou grondvog, terwyl dit keer dat onkruid opkom. Die karton verhoed ook dat skadelike bakterieë in die grond op die plant beland wanneer die plante natgespuit word.

Opgekapte herfsblare is geskik vir ՚n deklaag, maar dit het nog meer waarde as dit toegelaat word om oor ՚n tydperk te vermolm. (Bron: Pixabay)

As jy ՚n bedding wil maak waar gras of onkruid groei kan jy grond omwoel en ՚n laag karton daarop neersit. Die gras en onkruid vrek. Gooi ՚n dik laag tuingrond en kompos bo-op die karton en plant jou groente daarin.

Strooi is ՚n gewilde deklaag wat sorg dat die grond daaronder warmer in die winter en koeler in die somer is. ՚n Laag strooi hou aarbeie, komkommers en pampoene weg van die grond. Dit beskerm ook grondvog omdat dit verdamping voorkom.

Wanneer dit droog is en strooi skaars is, kan strooi wat vir veevoer gebruik word nogal duur wees.

Dit is belangrik om te weet wat die oorsprong van die organiese deklaag is, anders kan dit onkruidsaad, siektes of chemiese insek- en onkruiddoder in jou organiese tuin bring.

Gesnoeide lote wat opgekap word is ՚n goeie deklaag wat mettertyd vergaan en die grond verryk. (Bron: Pixabay)

Dit is belangrik om te besef dat vars grassnysels eers bietjie moet uitdroog voordat jy dit oor jou beddings strooi. Met vars grassnysels vol saad kan jy vir jouself ՚n liederlike lat pluk, want daardie saad loop uit en voor jy jou oë uitvee, groei die gras geil in jou groentebeddings.

Nat grassnysels vorm ՚n dik laag wat nie water deurlaat nie en geneig is om aan die onderkant te muf. Fyn houtsaagsels wat so saamkoek veroorsaak dieselfde probleem.

Herfsblare wat net so heel oor ՚n bedding gestrooi word vorm ook ՚n ondeurdringbare laag wat baie stadig afbreek, maar as jy moeite doen om die blare op te kap, kan dit ՚n wonderlike molm vorm wat met groot vrug as deklaag gebruik kan word.

Die harde doppe van okkerneute, haselneute of amandels, asook perske-en appelkoospitte maak ՚n goeie deklaag wat ook op tuinpaadjies gebruik kan word. Swaarder neutdoppe kan net so heel gebruik word en sal nie so maklik deur die wind weggewaai word soos grondboontjiedoppe nie, maar laasgenoemde is ՚n gawe toevoeging tot jou komposhoop.

Takke van gesnoeide vrugtebome wat opgesnipper is werk ook goed. Enige ander dooie plantmateriaal soos wingerdlote wat afgesnoei is, rooibostee of selfs druiwedoppe kan gebruik word.

Feitlik enige materiaal kan as deklaag gebruik word mits dit organies is. As jy baie seeskulpe het, kan jy dit as ՚n fraaie deklaag gebruik. (Bron: Pixabay)

Nie-organiese materiaal

Landskapmateriaal word van geweefde polipropileen gemaak en kan as deklaag op die bedding uitgerol word. Dit is water- en lug-deurlaatbaar, help om grondvog te behou en beskerm die plantwortels teen hoë temperature. Die materiaal is gewoonlik gewaarborg om ՚n paar jaar te hou en is ՚n goeie belegging wanneer jy ՚n bedding met meerjarige plante, soos bessies, wil beskerm.

Landbouplastiek dien dieselfde doel en kan ook in die tuin gebruik word. Hou in gedagte dat die grond onder veral swart plastiek baie warm kan word en voordelige organismes kan doodmaak.

Trek die plastiek oor die bedding en sny gate daarin vir die plante soos boontjies, pampoen, komkommers en spanspek. Maak seker die plastiek bly in posisie deur die kante met klippe vaste pak of met ՚n lagie grond te bevestig sodat dit nie wegwaai nie. Dis belangrik dat die besproeiingspunte onder die plastiek by die plante se wortels is. Ongelukkig is hierdie tipe plastiek nie noodwendig bio-afbreekbaar nie.

՚n Nie-organiese deklaag soos landbouplastiek verhoed dat onkruid tussen die plante opkom. (Bron: Pixabay)

Hoeveel deklaag is nodig?

Deklaag van sowat 5 cm sal die grond teen uitdroging beskerm, terwyl ՚n laag van 10 tot 15 cm sal keer dat onkruid opkom. Namate die deklaag vergaan moet jy ՚n nuwe laag byvoeg.

Stukkies boombas is geskik as ՚n deklaag, maar dit kan ook skuiling bied vir slakke wat in die nag jou groente kan verniel. (Bron: Pixabay)

Wanneer moet ՚n deklaaggestrooi word?

Die beste tyd om ՚n deklaag te strooi is in die lente wanneer die dae al lekker warm is. Trek enige bossies wat wel opgekom het uit en werk die ou deklaag in voordat jy ՚n nuwe laag strooi. ՚n Deklaag in herfs sal jou meerjarige plante se wortels teen koue beskerm.

Strooi is ՚n gawe deklaag, maar maak seker jy weet waar die strooi vandaan kom, anders kan jy dalk onwetend onkruidsaad in jou tuin inwerk. (Bron: Pixabay)

Bronverwysings

Anthony, D. (2014) Enigeen kan groente kweek. Metz Press ISBN: 978-1-928201-12-0

Can You Compost Nut and Seed Shells? (2023) Bountiful Garden https://www.bountifulgardener.com/can-you-compost-nut-and-seed-shells/ 

Deklaag. Southafrica.co.za https://southafrica.co.za/af/deklaag.html

Hassani, N. (2023) Best mulch options for your vegetable garden: Choose your mulch type according to crops and season. The Spruce https://www.thespruce.com/best-mulch-for-vegetable-garden-7553260?hid=34d06207baa2685efc586861255e9c0bcf6957c2&did=11020588-20231129&utm_source=thespruce&utm_medium=email&utm_campaign=the-spruce-gardens_newsletter&utm_content=112923&lctg=34d06207baa2685efc586861255e9c0bcf6957c2

Iannotti, M. (2021) What is mulch? How to use 8 types in you garden. The Spruce https://www.thespruce.com/what-is-mulch-1402413

Mulch (Wikipedia) https://en.wikipedia.org/wiki/Mulch

Schoeman, Y. (2020) Bewaringslandbou- ‘n Innoverende oplossing vir aardverwarming. Scenario https://www.scenario.co.za/en-ZA/News/Article/View/bewaringslandbou—%27n-innoverende-oplossing-vir-aard-verwarming 

Deel hierdie artikel.

Leave A Comment