Categories: Artikels, Vee en WildPublished On: 7th March 2024

Dieresiektes: Pasop nou vir longontsteking by beeste

By 6 min read

long 3

Longontsteking in beeste, bekend as  bees-respiratoriese siektekompleks (BRS), kom tans in al nege provinsies van Suid-Afrika voor. So sê die jongste verslag van veeartse aan die Herkouer Veterinêre Vereniging van Suid-Afrika (RuVASA).

Die longontsteking dui op brongo-pneumonie, wat ontsteking van die lugweg en boonste gedeeltes van die longe behels.

BRS word deur verskeie omgewing-en gesondheidsfaktore veroorsaak en dit begin gewoonlik met ՚n spanningsvoorval. ‘n Bees wat oor ՚n lang tydperk spanning ondergaan het, se liggaam skei ՚n oormaat kortisol vry wat die immuunstelsel onderdruk. Dit skep ՚n gunstige klimaat vir verskeie virale en bakteriese patogene.

Voedingstekorte, uiterste weersomstandighede en erge stof, hantering en vervoer, asook nuwe omgewings, dra by tot spanning by beeste. Prosedures soos inenting, brandmerk en onthoring, asook enige beserings of onderliggende siektetoestande maak die diere meer vatbaar vir besmetting.

Bakteriese besmetting in die longe lei meestal tot volskaalse longontsteking en as die diere nie vroeg in die akute fase van BRS behandel word nie, kan dit lei tot vrekte of permanente longletsels. Beeste wat behandeling ontvang het ՚n goeie kans op herstel.

Die siekte moet betyds gediagnoseer en geïdentifiseer word sodat antibiotika tydig gebruik kan word. Vroeë tekens van die siekte is diere wat stadiger beweeg, waarvan die kop en ore hang en die eetlus gedemp is. Ander simptome sluit koors, hoes, vinnige en moeilike asemhaling, depressie, asook ՚n verandering in neusafskeiding van die normale helder en loperig tot taaierige bleekwit tot geel in. Die aantal voorvalle en duur van die siekte sal bepaal of ՚n koei voor die eerste laktasie uitgeskot moet word omdat sy nie voldoende bies of melk kan produseer nie. Die karkas gaan ook ՚n swak gradering kry.

Henry Meyer van Mosselbaai sê veral sy jong beeste is geneig om longontsteking te kry weens stof wat hulle inasem wanneer hulle huis toe stap. (Bron: Pixabay).

Verspreiding

Hierdie tipe respiratoriese virusse en bakterieë versprei meestal deur direkte, nabye kontak tussen diere, maar mense, vlieë en besmette voorwerpe kan ook daartoe bydra.

Voorkoming enbehandeling

Voorkoming is beter as behandeling en dit behels dat spanning beperk moet word. Die boer moet deurentyd let op die simptome sodat die patogeen gou geïdentifiseer en die dier met ՚n gepaste entstof ingeënt kan word.

Om BRS te voorkom is goeie biesbestuur noodsaaklik. Die hele kudde moet met entstof wat by die plaas se patogeen verskeidenheid pas, ingeënt word. Die koeie en hulle kalwers moet ingeënt word omdat die passiewe oordrag van immuniteit deur die koeise bies aan die kalf oorgedra word.

Dit is noodsaaklik dat beeste met longontsteking met antibiotika en ՚n anti-inflammatoriese middel behandel word. Verskeie geregistreerde produkte is beskikbaar; raadpleeg jou veearts.

Inenting

Inenting met ՚n doeltreffende entstof met die geïnaktiveerde leukotoksien wat deur die belangrikste bakterie uitgeskei word, is belangrik. Leukotoksien vernietig die witbloedselle en onderdruk die immuunstelsel en weerstand teen die siekte, wat tot ontsteking en longskade lei.

Hoewel inenting nie die siekte kan voorkom nie, kan dit help om weerstand daarteen te verhoog om longskade te beperk.

Inentings aan die begin van die winter sal die immuunstelsel heraktiveer sodat meer teenliggaampies in die bloed sirkuleer.

Bespreek met jou veearts watter entings vir jou kudde geskik sal wees. Monsters wat tydens ՚n nadoodse ondersoek geneem is kan by ՚n laboratorium ontleed word sodat die korrekte entstof en antibiotikum voorgeskryf kan word.

Daar is verskeie antibiotika oor die toonbank beskikbaar wat die groei van bakterieë kan onderdruk, maar dit is dalk beter as jou veearts ՚n middel voorskryf indien jy longontsteking vermoed. Die veearts kan ook geskikte anti-inflammatoriese middels voorskryf om die koors en ontsteking en dus longskade te verminder en die herstel versnel.

Koeie en hulle kalwers moet teen BRS ingeënt word. (Bron: Pixabay)

Aanvullende voeding

Vitamien A-aanvulling, wat die slymvliese gesond hou, is noodsaaklik in die droë maande wanneer groen gras en betakaroteen nie vrylik beskikbaar is nie. Seleen is belangrik vir ՚n gesonde immuunstelsel.

Bestuur

Die korrekte bestuur van aanleidende faktore en die gebruik van die korrekte entstowwe en medisyne kan help om die dier se weerstand te verhoog.

Tydige behandeling vir vinnige herstelsluit in:

  • Verwyder siek diere uit die groep
  • Behandel met antibiotika en anti-inflammatoriese middels
  • Vra die veearts watter middels die geskikste is
  • Verskaf vars water, genoeg kos en koelte

Bestuurspraktyke vir die voorkoming van bakteriële longontsteking:

  • Ent drie tot vier weke voor spanningstoestande teen primêre siekteveroorsakende virale patogene
  • Hanteer diere rustig en met sorg
  • Voorkom oorbevolkte krale
  • Verskaf genoeg skoon drinkwater
  • Verskaf voldoende voeding
  • Probeer stowwerige toestande beperk
  • Voorsien skuiling teen wind

Ander siektes

Volgens RuVASA kom verskeie ander siektes ook voor.

Bosluis- en steekvlieggetalle het toegeneem weens hoër temperature en vogtigheid. Dit lei tot siektes soos Afrika- en Asiatiese rooiwater, hartwater en anaplasmose, asook knopvelsiekte, drie-dae-stywesiekte en bloutong. Daar is nou entstof teen bloutong beskikbaar.

Interne parasiete is aangemeld in gebiede waar hoë reënval voorgekom het. Dit sluit draadwurm besmetting in wat teen meeste wurmmiddels weerstandig is.

Bultoetse dui daarop dat trigomoniase en vibriose steeds ՚n probleem is en lei tot swak bevrugtingsyfers.

Suid-Kaap

Henry Meyer, ՚n melkboer van Mosselbaai en Agri Wes-Kaap se gebiedsbestuurder in die Suid-Kaap, sê dit is uiters warm en bedompig in die gebied met temperature wat bedags rondom 35 °C boer.

“In die nag is dit nat en die mis klaar eers teen 10:00 soggens op. Die warm, klam toestande het die bosluisbevolking laat ontplof wat lei tot ՚n toename in hartwater en rooiwater en ons het ՚n paar diere daaraan afgestaan.”

Volgens hom ervaar sy diere erge hittespanning. “Die koeie staan in die koelte en ons spuit hulle nat, maar hulle bekke hang oop van die hitte. Hulle gebruik baie energie om af te koel en produksie val dramaties as dit so warm is.”

Veral sy jong beeste is geneig om longontsteking te kry weens die stof. “Wanneer hulle huis toe loop, loop die agterste derde van hulle in die voorstes se stof. Dit dra by tot die ontwikkeling van longontsteking en ander longsiektes.”

Varkpes

Volgens Henry het daar weer gevalle van varkpes onder informele boere se varke in agterplase in dig bewoonde gebiede voorgekom. “Die staat sukkel om die nodige voorkoming- en beheermaatreëls toe te pas, want die mense luister net nie. As varkpes in Plettenbergbaai se woonbuurtes voorkom, laai die informele boere die varke en verskuif hulle net al met die kus langs na ՚n ander dorp tot by Mosselbaai. So skuif dié boere net die probleem, tot die hele lot varke vrek en dan is hulle baie jammer vir hulleself, maar hulle leer nie.”

Gevalle van varkpes het weer onder
informele boere se varke in agterplase in dig bewoonde gebiede in die Suid-Kaap voorgekom. (Bron: Pixabay)

Veldbrande

Verliese weens ՚n tekort aan proteïen en energie is aangeteken. Dit kom voor in gebiede waar baie weiveld deur veldbrande vernietig is. Boere moet seker maak dat genoeg proteïen en energie in byvoeding beskikbaar is, want swak voer lei tot swak kondisie en dan is die diere nie bestand teen siektes nie. Boere word aangeraai om tydig met die hulp van ՚n veearts bestuursprogramme ten opsigte van inentings, voeding en teling op te stel en op te dateer.

Biosekerheid

Biosekerheidsmaatreëls moet ook deurlopend onderhou word ten opsigte van bek-en-klouseer, snotsiekte, brusellose, trichomoniase en kriptosporidiose.

Bronverwysings

Ferreira, H. (g.d.) Basiese oorsig van longontsteking in vee. Virbac https://za.virbac.com/home/every-health-care/pagecontent/every-advices/cattle–disease-related-articles/basiese-oorsig-van-longontsteking-in-vee.html

Kyk uit vir dié siektes RPO Bulletin https://rpobulletin.co.za/?p=4559&goal=0_3d27b5f1ee-39165bd8ac-14945521

Nortjé,C. (2020) Bees respiratoriese siekte: Bekamp dit só (2020) Veeplaas https://agriorbit.com/bekamp-bees-respiratoriese-siekte-so/

Deel hierdie artikel.

Leave A Comment